بررسی وضعیت مصرف انرژی در کشورمان نشان می‌دهد ایران در پرداخت یارانه انرژی جزء 10 کشور اول است
یارانه انرژی در ایران چقدر است؟

براساس داده‌‏های مراجع جهانی، وضعیت ایران از حیث یارانه انرژی و شدت مصرف آن، مناسب نیست. ایران از لحاظ نسبت یارانه انرژی به تولید ناخالص ‏داخلی رتبه چهارم و از لحاظ سرانه یارانه انرژی، رتبه نهم را بین کشورهایی که یارانه انرژی پرداخت می‌کنند، داراست. شدت مصرف انرژی در ایران 1.5 برابر میانگین جهانی و 1.47 برابر میانگین منطقه خاورمیانه و شمال آفریقاست. این مطلب درصدد است با استناد به آمارهای بین‌المللی به مقایسه یارانه و شدت انرژی در ایران و برخی کشورهای جهان بپردازد.

براساس گزارش‌های معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران، سازمان بین‌المللی انرژی با استفاده از رویکرد شکاف قیمتی، یارانه‌های مربوط به سـوخت‌هـای فسـیلی را کـه به‌طور مستقیم توسط مصرف‌کننده نهایی مصرف می‌شود، محاسبه می‌کند. در این رویکرد، تفاوت بـین قیمـت تمـام‌شـده (معمولا قیمت جهانی) با قیمت مصرف‌کننده نهایی تعیین‌شده و بعد از ضرب آن در مقدار کل مصـرف، میـزان یارانـه انرژی محاسبه می‌شود. ارائه انرژی محاسباتی از طریق روش شکاف قیمتی، صرفا تفاوت قیمت‌ها را ارزیابی می‌کند و سـایر پیامـدهای منفـی یارانه‌های انرژی بر افت کارآیی اقتصادی و تجاری در اقتصادها را مورد بررسی قرار نمی‌دهد. با وجود این محدودیت‌ها، آمارهای مربوط به وضعیت یارانه انرژی در کشورهای گوناگون می‌تواند به سیاستگذاران و برنامـه‌ریـزان اقتصـادی در حوزه انرژی کمک کند تا ضمن مقایسه خود با سایر کشورها به‌ویژه اقتصادهای مشابه و روند تغییـرات یارانـه انـرژی، الگوهای موفق جهانی در رابطه با حذف و کاهش یارانه‌های انرژی را شناسایی و نسبت به یادگیری از فعالیت‌های آنهـا، با هدف انجام اصلاحاتی متناسب با شرایط محلی اقدام کنند.

ترکیب یارانه انرژی در ایران در مقایسه با جهان در نمودار نشان داده شده است. مجموع یارانه پرداختی بـرای انـرژی در ایران در سال 2017 حدود 45.1 میلیارد دلار بوده که سهم آن از کل 302 میلیارد دلار یارانه انـرژی جهـان در ایـن سال نزدیک به 15 درصد است و از این منظر رتبه اول را بین اقتصادهایی که یارانه انرژی دارند، به خـود اختصـاص داده است. در سال 2017، سهم ایران در کل یارانه نفت جهان، 12 درصد، در کل یارانه برق جهـان، 11.5 درصـد و در کل یارانه گاز طبیعی، 28.8 درصد است. در ادامه جایگاه ایران در هرکدام از موارد یارانه نفتی، یارانه گاز و یارانه برق به‌طور مختصر بررسی می‌شود.

  رتبه هشتم در یارانه نفتی

در رابطه با یارانه نفتی، سرانه یارانه نفتی در ایران معادل 203 دلار است که رتبه هشتم را بـین اقتصـادهای مشـابه تخصیص‌دهنده یارانه برای نفت، داراست. بیشترین سرانه یارانه نفت متعلق به کشور عربسـتان‌سـعودی و برابر با 676 دلار است.

  رتبه چهارم در یارانه گاز طبیعی

در رابطه با یارانه گاز طبیعی، سرانه یارانه مزبور در ایران 202 دلار است که رتبـه چهـارم را بـین اقتصـادهای مشابه تخصیص‌دهنده یارانه برای گاز طبیعی، داراست. بیشترین سـرانه یارانـه گـاز طبیعی متعلـق بـه کشـور امارات متحده عربی و برابر 633  دلار است.

  رتبه هفتم در یارانه برق کشور ایران با تخصیص 151 دلار یارانه برق به‌ازای هر نفر، رتبه چهارم بین کشورهای پرداخـت‌کننده یارانه برق قرار دارد. بیشترین سرانه یارانه پرداختی برق متعلق به کشور کویت و برابر 877 دلار است.

منبع: معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران